Tο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 6, του άρθρου 9, του ΚΦΕ,
προσδιορίζει το πλαίσιο του αναλογούντος φόρου επί του εισοδήματος. Μετά
την εξεύρεση του φορολογητέου εισοδήματος του υπόχρεου, «εισάγεται» η
διαδικασία της φορολογικής κλίμακας του άρθρου 9. Η εξεύρεση δε του
φορολογητέου εισοδήματος είναι εργασία η οποία έχει τα χαρακτηριστικά
ενός εύκολου υπολογισμού, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν πλέον οι εκπτώσεις
από το εισόδημα του άρθρου 8, το οποίο καταργήθηκε με τον Ν. 4024, τον
Οκτώβριο του 2011, αλλά με αναδρομική ισχύ (όπως έχουμε συνηθίσει
τελευταία), από 1/1/2011.
Έτσι λοιπόν, αθροίζονται τα θετικά στοιχεία κάθε πηγής εισοδήματος, αφαιρούνται τυχόν αρνητικά (ζημιές) και αν καλύπτονται από αυτά οι αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες (τεκμήρια διαβίωσης του άρθρου 16), αλλά και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (τεκμήρια κτήσης του άρθρου 17), υπολογίζουμε τον φόρο με την κλίμακα (άρθρο 9). Εννοείται, ότι αν τα πραγματικά εισοδήματα δεν καλύπτουν τα τεκμήρια γενικώς, στην κλίμακα θα υπαχθεί το θεωρητικό εισόδημα, κατά τα γνωστά. Θα υπάρξει δηλαδή, προστιθέμενη διαφορά τεκμηρίων.
Το εκκαθαριστικό του οικονομικού έτους 2012, ονομάσθηκε πολυεκκαθαριστικό, επειδή περιλαμβάνει, εκτός από την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, τόσο το ποσό της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, όσο και το ποσό του επιβαλλόμενου τέλους επιτηδεύματος (Ν 3986/2011, άρθρα 29 και 31, αντίστοιχα).
Ωστόσο, αν κατά την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, ο φόρος που αναλογεί (δηλαδή αυτός που προκύπτει μετά τον υπολογισμό των μειώσεων του άρθρου 9) είναι αρνητικό ποσό, το υπόλοιπο των μειώσεων δεν συμψηφίζεται με τα ποσά των υπολοίπων φορολογιών (τέλος επιτηδεύματος, ειδική εισφορά αλληλεγγύης) και φυσικά δεν επιστρέφεται (βλέπε, προτελευταίο εδάφιο της παρ. 6, του άρθρου 9).
Οι δύο αυτές φορολογίες, έχουν μια «αυτοτελή» παρουσία στο εκκαθαριστικό, με τις προϋποθέσεις φυσικά που επιβάλλονται και δεν επηρεάζονται από τις δαπάνες που καταγράφονται στη δήλωση, με σκοπό τον περιορισμό της φορολογικής επιβάρυνσης (πχ 10% από ασφαλιστικά ταμεία, ιατρικές δαπάνες, ασφάλιστρα ζωής κλπ).
Το ερώτημα (κυρίως, απορία ήταν) προήλθε από φορολογούμενο πολίτη, το οποίο διατυπώνεται ως εξής: «Κατά την εκκαθάριση της φορολογικής μου δήλωσης, αμέσως μετά την ηλεκτρονική της υποβολή, οι μειώσεις υπολογίστηκαν μεν αλλά δεν «ήρθαν» να συμψηφιστούν με το επιρριπτόμενο τέλος επιτηδεύματος ελευθερίου επαγγέλματος.
Το 2011, δεν είχα δραστηριότητα και κατά την εκκαθάριση, μου καταλογίζεται μόνο το τέλος επιτηδεύματος, πλέον συμπληρωματικός φόρος, χαρτόσημο και ΟΓΑ χαρτοσήμου, από ένα μικρό εισόδημα από ακίνητο. Σύνολο 400 €. Ταυτόχρονα έχω μειώσεις φόρου 452 €. Το εκκαθαριστικό βγαίνει "Χρεωστικό" 400 €, ήτοι το ποσόν του τέλους επιτηδεύματος, του συμπληρωματικού φόρου και του χαρτοσήμου. Δεν πρέπει να θεωρείται εύλογο, τη στιγμή που οι μειώσεις προέρχονται από φορολογηθείσες πράξεις, να συμψηφίζουν κάθε μορφή επιρριπτόμενου φόρου;»
Το συμπέρασμα είναι, ότι η κυρίως εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος δεν αλλοιώνεται από την παρουσία στο εκκαθαριστικό των υπολοίπων φορολογιών. Ο στόχος της έκδοσης του πολυεκκαθαριστικού είναι η σωρευτική είσπραξη εσόδων και όχι ο συνυπολογισμός των πρόσθετων φορολογιών στο φόρο εισοδήματος. Συνεπώς, το τέλος επιτηδεύματος και η ειδική εισφορά αλληλεγγύης φυσικών προσώπων, δεν λαμβάνονται ως φόροι εισοδήματος και άρα, δεν συμμετέχουν σε διαδικασία μείωσής τους από τα ποσοστά των δαπανών του άρθρου 9. Ισχύει δηλαδή μια ιδιότυπη και αυτοτελής επιβολή φορολογίας. Βέβαια στο πολυεκκαθαριστικό αν υπήρχε επιστροφή φόρου (από παρακράτηση στην πηγή, ή από προκαταβολή), θα μειωνόταν η συνολική φορολογική υποχρέωση. Αν όμως δεν προκύπτει φόρος εισοδήματος, οι μειώσεις φόρου του άρθρου 9, "χάνονται".
Έτσι λοιπόν, αθροίζονται τα θετικά στοιχεία κάθε πηγής εισοδήματος, αφαιρούνται τυχόν αρνητικά (ζημιές) και αν καλύπτονται από αυτά οι αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες (τεκμήρια διαβίωσης του άρθρου 16), αλλά και οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (τεκμήρια κτήσης του άρθρου 17), υπολογίζουμε τον φόρο με την κλίμακα (άρθρο 9). Εννοείται, ότι αν τα πραγματικά εισοδήματα δεν καλύπτουν τα τεκμήρια γενικώς, στην κλίμακα θα υπαχθεί το θεωρητικό εισόδημα, κατά τα γνωστά. Θα υπάρξει δηλαδή, προστιθέμενη διαφορά τεκμηρίων.
Το εκκαθαριστικό του οικονομικού έτους 2012, ονομάσθηκε πολυεκκαθαριστικό, επειδή περιλαμβάνει, εκτός από την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, τόσο το ποσό της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, όσο και το ποσό του επιβαλλόμενου τέλους επιτηδεύματος (Ν 3986/2011, άρθρα 29 και 31, αντίστοιχα).
Ωστόσο, αν κατά την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, ο φόρος που αναλογεί (δηλαδή αυτός που προκύπτει μετά τον υπολογισμό των μειώσεων του άρθρου 9) είναι αρνητικό ποσό, το υπόλοιπο των μειώσεων δεν συμψηφίζεται με τα ποσά των υπολοίπων φορολογιών (τέλος επιτηδεύματος, ειδική εισφορά αλληλεγγύης) και φυσικά δεν επιστρέφεται (βλέπε, προτελευταίο εδάφιο της παρ. 6, του άρθρου 9).
Οι δύο αυτές φορολογίες, έχουν μια «αυτοτελή» παρουσία στο εκκαθαριστικό, με τις προϋποθέσεις φυσικά που επιβάλλονται και δεν επηρεάζονται από τις δαπάνες που καταγράφονται στη δήλωση, με σκοπό τον περιορισμό της φορολογικής επιβάρυνσης (πχ 10% από ασφαλιστικά ταμεία, ιατρικές δαπάνες, ασφάλιστρα ζωής κλπ).
Το ερώτημα (κυρίως, απορία ήταν) προήλθε από φορολογούμενο πολίτη, το οποίο διατυπώνεται ως εξής: «Κατά την εκκαθάριση της φορολογικής μου δήλωσης, αμέσως μετά την ηλεκτρονική της υποβολή, οι μειώσεις υπολογίστηκαν μεν αλλά δεν «ήρθαν» να συμψηφιστούν με το επιρριπτόμενο τέλος επιτηδεύματος ελευθερίου επαγγέλματος.
Το 2011, δεν είχα δραστηριότητα και κατά την εκκαθάριση, μου καταλογίζεται μόνο το τέλος επιτηδεύματος, πλέον συμπληρωματικός φόρος, χαρτόσημο και ΟΓΑ χαρτοσήμου, από ένα μικρό εισόδημα από ακίνητο. Σύνολο 400 €. Ταυτόχρονα έχω μειώσεις φόρου 452 €. Το εκκαθαριστικό βγαίνει "Χρεωστικό" 400 €, ήτοι το ποσόν του τέλους επιτηδεύματος, του συμπληρωματικού φόρου και του χαρτοσήμου. Δεν πρέπει να θεωρείται εύλογο, τη στιγμή που οι μειώσεις προέρχονται από φορολογηθείσες πράξεις, να συμψηφίζουν κάθε μορφή επιρριπτόμενου φόρου;»
Το συμπέρασμα είναι, ότι η κυρίως εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος δεν αλλοιώνεται από την παρουσία στο εκκαθαριστικό των υπολοίπων φορολογιών. Ο στόχος της έκδοσης του πολυεκκαθαριστικού είναι η σωρευτική είσπραξη εσόδων και όχι ο συνυπολογισμός των πρόσθετων φορολογιών στο φόρο εισοδήματος. Συνεπώς, το τέλος επιτηδεύματος και η ειδική εισφορά αλληλεγγύης φυσικών προσώπων, δεν λαμβάνονται ως φόροι εισοδήματος και άρα, δεν συμμετέχουν σε διαδικασία μείωσής τους από τα ποσοστά των δαπανών του άρθρου 9. Ισχύει δηλαδή μια ιδιότυπη και αυτοτελής επιβολή φορολογίας. Βέβαια στο πολυεκκαθαριστικό αν υπήρχε επιστροφή φόρου (από παρακράτηση στην πηγή, ή από προκαταβολή), θα μειωνόταν η συνολική φορολογική υποχρέωση. Αν όμως δεν προκύπτει φόρος εισοδήματος, οι μειώσεις φόρου του άρθρου 9, "χάνονται".